Acı Karşısında OBSESİF SAVUNMA
OBSESİF SAVUNMA
(Acıyı Düşünceyle Kontrol Etme)
Düşüncelerinde kendini arayan kadın, Seval’e…
Acıya karşı narsistik ve borderline savunmadan sonra 3. başlık olarak obsesif savunma üzerinde durmak istiyorum…
Obsesif savunmanın temel işlevi
Obsesif savunma, özünde kontrol kaybı, kaotik duygulanım ve suçluluk karşısında geliştirilmiş bir savunma örgütlenmesidir. Bu savunmada acı bastırılmaz; zihinselleştirilerek etkisiz kılınmaya çalışılır.
“Düşüncelerimi kontrol edersem acıyı da kontrol ederim”
Çatışma Anında Obsesif Savunma
Obsesif savunmada kişi çatışma sırasında hızlıca bilişsel alana geçer:
“Hissettiğim acıda bir mantıksızlık var”
“Sorunun kaynağını anlarsam acıyı hafifletirim”
“Bu kadar duygusal olmaya gerek yok”
“Şu an hissettiklerim doğru olmayabilir”
“Düşünmezsem acı da çekmem”
Ve bunun gibi düşüncelerle ilişkideki çatışma hissedilen bir duygu, “ilişki sorunu” olmaktan çıkar; çözülmesi gereken bir problem haline dönüşür. Duygular, düzen bozucu olarak algılanır.
Zihindeki bu düşünceler davranışlara;
Uzun açıklamalar ve gerekçelendirmeler,
Tartışmayı teknik ayrıntıya çekme,
Duygusal ifadelerden kaçınma,
Karşı tarafın duygularını “abartılı” ya da “irrasyonel” olarak tanımlama,
Karşı tarafa mesafeli tutum;
şeklinde yansır. Amaç çatışmayı çözmek değil; duyguları kontrol altında tutmaktır. Bu nedenle bu savunma karşısında karşı taraf, çoğu zaman “anlaşılmadığını” hisseder, çünkü bu savunmayı geliştirenin duygularını göremez.
Boşanma sürecinde obsesif savunma
Ayrılık, obsesif savunmada bir kopuş değil; analiz edilmesi gereken bir süreç olarak algılanır.
“Bu ayrılığın nedenini anlamalıyım.”
“Hangi noktada hata yaptım?”
“Bir daha böyle bir şeyle karşılaşmamak için ders çıkarmalıyım.”
“Bu duygular geçici, kontrol etmeliyim.”
Ve benzeri düşüncelerle yas, duygusal bir süreç değil; bilişsel bir değerlendirme alanı olur. Hissetmek yerine anlamak önceliklidir.
Obsesif savunma ayrılık döneminde davranışlara;
Ayrılığı planlı ve “düzgün” yönetme çabası
Duygusal vedalardan kaçınma
Hukuki ve gündelik detaylara takılma
Karşı tarafın duygusal tepkilerine sabırsızlık
“Olgunluk” vurgusu altında duygusal mesafe;
şeklinde yansır. Bu süreçte kişi güçlü görünür; fakat bu güç, duygunun askıya alınmasıyla ortaya çıkan bir görüntüden başka bir şey değildir.
Kayıp Karşısında Obsesif Savunma
Kayıp karşısında obsesif savunma, yasın duygusal yoğunluğunu azaltmak için “anlamlandırma” ve “yapılandırma” yoluna gider.
“Ölüm hayatın doğal bir parçası”
“Güçlü durmalıyım”
“Duygularla uğraşmamalıyım, işlerimi yoluna koymalıyım”
“Kendini bırakmanın kimseye faydası yok”
gibi düşüncelerle kişi, kaybı, yaşanması gereken bir acıdan çok; yönetilmesi gereken bir durum olarak algılar.
Davranışlara ise bu durum;
Kendini işe verme
Cenaze, evrak, düzen gibi konularda kontrolü elinde tutma
Duygusal dışavurumdan kaçınma
Başkalarının acısına mesafeli yaklaşma
Daha çok ibadet etme, kaybedilen kişinin öte dünyada rahat etmesi için manevi ritüellere odaklanma
Yas sürecini hızlandırma, yaşanandan bir an önce uzaklaşma;
gibi davranışlarla yansır. Böylece yas tutulur gibi yapılır; ancak duygusal temas sınırlıdır. Bastırılan duygular ilerleyen dönemde bedensel belirtiler(somatik yakınmalar), anksiyete(kaygı bozukluğu) ya da çökkünlük(depresyon) olarak geri döner.
***
Obsesif savunma acıyı bastırmaz; düşüncelerle çerçeveler. Bu savunmada duygular reddedilmesi gereken değil ama tehlikeli, kontrol edilmesi gereken durumlardır; düzen korunur; ancak duygusal temas azalır.
Geçici olduğunda obsesif savunma kişiyi dağılmaktan korur. Kalıcı ve sürekliliği olan durum haline geldiğinde ise kişinin acıyı deneyimleme kapasitesini azaltır, duygusal donukluk yaratır.
Narsistik savunmada acı kişilik için bir tehdit olarak görülüp, değersizleştirilip bastırılmaya çalışılır.
Borderline savunmada ise acı varoluşsal bir kriz olarak algılanır, bastırılmaz ya da yüceltilmez; kişi kendini ilişki içinde tutarak hayatta kalmaya çalışır.
Obsesif Savunmada ise acı duygusal kaos olarak algılanıp, kontrolü kaybetme endişesiyle karşılanır, acı zihinselleştirilerip kontrol altında tutulmaya çalışılır..
şimdi 4. başlık olarak, acı karşısında “paranoid savunmayı” irdeleyelim…